Бурятский язык и литература в школе
Библиографическое описание:
«Абай Гэсэр хүбүүн» үльгэр үзэлгэдэ мүнөөнэй багшалха арга зүй, аргануудые хэрэглэлгэ // Бурятский язык и литература в школе. - 2026. №2. . - С. 44-50.
Заглавие:
«Абай Гэсэр хүбүүн» үльгэр үзэлгэдэ мүнөөнэй багшалха арга зүй, аргануудые хэрэглэлгэ
Финансирование:
Коды:
Аннотация:
Зорилго. «Абай Гэсэр хүбүүн» үльгэрэй удхыень мүнөө үедэ гүйсэд дүүрэн, шэнэ хараа бодолтойгоор һурагшадта ойлгуулха талаар үрэ дүнтэй багшалха арга зүй, арганууд тус статья соо хаража үзэгдэнэ. Автор буряад уран зохёолой 8-дахи ангида хэшээлнүүдтэ хэрэглэжэ боломоор мэдээсэлэй, харилсаанай, нааданай, про- блемнэ һуралсалай, текстын удхые гүйсэд дүүрэн ойлголгын гэхэ мэтэ багшалха арга зүй, арганууд дээрэ тогтоно. Тиин энээниие ажалдаа нэбтэрүүлхэдээ, ямар һурган хүмүүжүүлгын аша, үрэ хараалагданаб гээшые онсо тэмдэглэнэ.
Үндэһэлхэ материал. Буряадай баатарлиг «Абай Гэсэр хүбүүн» гэжэ үльгэр. Методүүд. Теоретическэ, зэргэсүүлгын шүүмжэлэл.
Дүнгүүд. Багшын мүнөөнэй багшалха арга зүй, аргануудые гуримтайгаар хэрэглэхэдэ, һурагшад үзэжэ байһан аман зохёолоо сэдьхэл ухаагаараа мэдэржэ хадуун абана, гүйсэд дүүрэн ойлгоно, зүбөөр удхыень тайлбарилна, шүүмжэлэл хэхэ дадал шадабаритай болоно гэжэ тэмдэглэгдэнэ. «Гэсэр» үльгэр һурагшадые эстетическэ, оюун ухаанай талаар хүмүүжүүлхэ, тэдэнэй хүн шанар дээшэлүүлхэ, аман хэлэлгэ хүгжөөхэ хэрэгтэ тон шухала үүргэ дүүргэнэ. Абай Гэсэрэй һайн һайхан үйлэ хэрэгүүд ургажа ябаа залуушуулые арад зондоо үнэн сэхээр алба хэхыень уряална, илангаяа мүнөө үеын һуралсалда, ажал хэрэгтэ, Эхэ ороноо хамгаалхада, Абай Гэсэрэй дүрэ бодото жэшээ боложо үгэнэ.
Үндэһэлхэ материал. Буряадай баатарлиг «Абай Гэсэр хүбүүн» гэжэ үльгэр. Методүүд. Теоретическэ, зэргэсүүлгын шүүмжэлэл.
Дүнгүүд. Багшын мүнөөнэй багшалха арга зүй, аргануудые гуримтайгаар хэрэглэхэдэ, һурагшад үзэжэ байһан аман зохёолоо сэдьхэл ухаагаараа мэдэржэ хадуун абана, гүйсэд дүүрэн ойлгоно, зүбөөр удхыень тайлбарилна, шүүмжэлэл хэхэ дадал шадабаритай болоно гэжэ тэмдэглэгдэнэ. «Гэсэр» үльгэр һурагшадые эстетическэ, оюун ухаанай талаар хүмүүжүүлхэ, тэдэнэй хүн шанар дээшэлүүлхэ, аман хэлэлгэ хүгжөөхэ хэрэгтэ тон шухала үүргэ дүүргэнэ. Абай Гэсэрэй һайн һайхан үйлэ хэрэгүүд ургажа ябаа залуушуулые арад зондоо үнэн сэхээр алба хэхыень уряална, илангаяа мүнөө үеын һуралсалда, ажал хэрэгтэ, Эхэ ороноо хамгаалхада, Абай Гэсэрэй дүрэ бодото жэшээ боложо үгэнэ.
Ключевые слова:
буряад аман зохёол, «Гэсэр», үльгэр, үзэлгэ, багшалха арга зүй, арганууд, һурган хүмүүжүүлгын аша, үрэ.
Список литературы:
Бадмаева О. Б. Мүнөө үеын хэшээл. Улаан-Үдэ: Буряадай гүрэнэй университедэй хэблэл, 2010. 66 х.
Дылыкова Р. С. Мифологическая основа эпоса «Гэсэр». Улан-Удэ: Изд-во Бурят. гос. ун-та, 2009. 131 с.
Махатов В. Б. Буряад уран зохёол 8–11 классуудта зааха методико. Улаан-Үдэ, 2004. 178 н.
Методика преподавания литературы: пособие для студентов и преподавателей: в двух частях / под редакцией О. Ю. Богдановой и В. Г. Маранцмана. Москва: Просвещение; Владос, 1995. Ч. 1. 286 с.
Сомова Л. А. Методика обучения литературе: особенности художественной комму- никации: электронное учебное пособие. Тольятти: Изд-во ТГУ, 2014. — 1 оптический диск.
Уланов А. И. Абай Гэсэр хүбүүн. Оршол / Абай Гэсэр хүбүүн. Буряад арадай үльгэр / согсолон найруулагша Намжил Балдано. Улаан-Үдэ: Буряадай номой хэблэл. 1969. Р. 3– 12.
Абай Гэсэр хүбүүн. Буряад арадай үльгэр / согсолон найруулагша Намжил Балдано. Улаан-Үдэ: Буряадай номой хэблэл, 1969. 315 х.
Дылыкова Р. С. Мифологическая основа эпоса «Гэсэр». Улан-Удэ: Изд-во Бурят. гос. ун-та, 2009. 131 с.
Махатов В. Б. Буряад уран зохёол 8–11 классуудта зааха методико. Улаан-Үдэ, 2004. 178 н.
Методика преподавания литературы: пособие для студентов и преподавателей: в двух частях / под редакцией О. Ю. Богдановой и В. Г. Маранцмана. Москва: Просвещение; Владос, 1995. Ч. 1. 286 с.
Сомова Л. А. Методика обучения литературе: особенности художественной комму- никации: электронное учебное пособие. Тольятти: Изд-во ТГУ, 2014. — 1 оптический диск.
Уланов А. И. Абай Гэсэр хүбүүн. Оршол / Абай Гэсэр хүбүүн. Буряад арадай үльгэр / согсолон найруулагша Намжил Балдано. Улаан-Үдэ: Буряадай номой хэблэл. 1969. Р. 3– 12.
Абай Гэсэр хүбүүн. Буряад арадай үльгэр / согсолон найруулагша Намжил Балдано. Улаан-Үдэ: Буряадай номой хэблэл, 1969. 315 х.
Статья.pdf